Dzisiaj o stresie pourazowym<\/p>\n
W kraju, w ostatnim czasie, po raz kolejny pow\u00f3d\u017a, kl\u0119ska, ludzie stracili dobytek \u017cycia, potrzebuj\u0105 pomocy. Teraz pomoc materialna i r\u0119ce do pracy s\u0105\u00a0 najbardziej konieczne.<\/p>\n
Ale w przysz\u0142o\u015bci u poszkodowanych mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 PTSD.<\/p>\n
Co to takiego?<\/p>\n
PTSD opisywany jest jako zaburzenie, zwi\u0105zane z reakcj\u0105 na traumatyczne, katastroficzne wydarzenie stresowe (np. pow\u00f3d\u017a) albo prze\u017cycie zdarzenia urazowego, kt\u00f3re powoduje cierpienie jednostki, wskutek powracaj\u0105cych wspomnie\u0144, dotycz\u0105cych tego zdarzenia oraz poczucie bezsilno\u015bci, bezradno\u015bci, strach (Ogi\u0144ska-Bulik, 2020; Zimbardo i Gerrig, 2012).<\/p>\n
PTSD sk\u0142ada si\u0119 z trzech rodzaj\u00f3w objaw\u00f3w:<\/p>\n
(1) intruzje \u2013nawracanie sn\u00f3w, wspomnie\u0144, poczucie ponownego prze\u017cywania \u2013 tzw. flashback<\/em>, powracanie my\u015bli, zwi\u0105zanych z wydarzeniem,<\/p>\n (2) unikanie \u2013 unikanie my\u015blenia o sytuacji, unikanie miejsc, ludzi, kojarzonych z sytuacj\u0105,<\/p>\n (3) pobudzenie \u2013 wzbudzona czujno\u015b\u0107, l\u0119k, wybuchy agresji, trudno\u015bci z koncentracj\u0105 (Ogi\u0144ska-Bulik, 2020; Ogi\u0144ska-Bulik i Juczy\u0144ski, 2012; Pietkiewicz i Tomalski, 2018).<\/p>\n Dudek (2003) przywo\u0142uje definicj\u0119 PTSD Horowitza, wg kt\u00f3rego jest to \u201epowszechnie wyst\u0119puj\u0105ca, og\u00f3lna, niespecyficzna odpowied\u017a organizmu na bodziec stresogenny o r\u00f3\u017cnym rodzaju i sile, po kontakcie z kt\u00f3rym cz\u0142owiek odczuwa przera\u017cenie, szok, mog\u0105ce doprowadzi\u0107 do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w charakterystycznych dla PTSD\u201d (s. 32).<\/p>\n Najwa\u017cniejszym czynnikiem w rozwoju PTSD jest zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie hormon\u00f3w stresu syntetyzowanych w wyniku reakcji stresowej (Rozp\u0119dek-Kami\u0144ska, 2015). Przez d\u0142ugi czas po zaistnieniu traumatycznego wydarzenia w m\u00f3zgu mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 wy\u017csze poziomy neuroprzeka\u017anik\u00f3w (Rozp\u0119dek-Kami\u0144ska, 2015).<\/p>\n Osoby, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142y w \u017cyciu sytuacji trudnych, odbieranych subiektywnie jako traumatyczne, a nie poradzi\u0142y sobie z nimi, s\u0105 nara\u017cone na rozwini\u0119cie PTSD (Conti, 2023; Gabbard, 2015; Jo\u015bko-Ochojska, 2014, 2015; Sapolsky, 2012).<\/p>\n Do\u015bwiadczenie traumy, zar\u00f3wno ostrej, tzn. do\u015bwiadczenie powa\u017cnego, nag\u0142ego, zagra\u017caj\u0105cego zdarzenia \u017cyciowego, kt\u00f3remu towarzyszy strach i bezsilno\u015b\u0107, jak i prostej oraz przewlek\u0142ej \u2013 d\u0142ugotrwa\u0142ego nara\u017cenia na sytuacje trudne w ci\u0105gu \u017cycia, mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 objawy PTSD (Borzyszkowska i in., 2023; Conti, 2023; Van der Kolk, 2023).<\/p>\n Zgodnie z klasyfikacj\u0105 ICD 10, \u017ceby zdiagnozowa\u0107 PTSD, objawy musz\u0105 pojawi\u0107 si\u0119\u00a0 w ci\u0105gu 6 miesi\u0119cy od stresuj\u0105cego wydarzenia albo od zako\u0144czenia oddzia\u0142ywania stresora.<\/p>\n ICD 11 za\u015b okre\u015bla, \u017ce do stwierdzenia PTSD, objawy musz\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 przez co najmniej kilka tygodni i powodowa\u0107 znacz\u0105ce upo\u015bledzenie w osobistych, rodzinnych, spo\u0142ecznych, edukacyjnych, zawodowych lub innych wa\u017cnych obszarach funkcjonowania.<\/p>\n Na podstawie:<\/p>\n Borzyszkowska, A., Wojtynkiewicz, E., Mame\u0142ka, K. (2023). Forgiveness and early maladaptative schemas and trauma among women with an alcohol-use disorder parent.\u00a0Alcoholism and Drug Addiction\/Alkoholizm i Narkomania, 36<\/em>(1),\u00a0 1-12.<\/p>\n Conti, P. (2023). Trauma: niewidzialna epidemia. Jak j\u0105 oswoi\u0107.<\/em> Wydawnictwo Kobiece Sp. z o.o.<\/p>\n Dudek, B. (2003). Zaburzenie po stresie traumatycznym<\/em>. Gda\u0144skie Wydawnictwo Psychologiczne s.c.<\/p>\n Gabbard, G. O. (2015). Psychiatria psychodynamiczna w praktyce klinicznej. <\/em>Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n Jo\u015bko-Ochojska, J. (2014). Kat w domu czyli o molestowaniu seksualnym w rodzinie. W: J. Jo\u015bko-Ochojska (red.), W przestrzeni l\u0119ku i stresu. Stres nasz codzienny <\/em>(s. 21-40). <\/em>\u015al\u0105ski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.<\/p>\n Jo\u015bko-Ochojska, J. (2015). Neurofizjologia empatii \u2013 o tym, jak cz\u0142owiek kszta\u0142tuje cz\u0142owieka. W:\u00a0 J. Jo\u015bko-Ochojska (red.), Zrozumie\u0107 drugiego cz\u0142owieka: empatia w medycynie i komunikacji spo\u0142ecznej <\/em>(s. 11\u201340). <\/em>\u015al\u0105ski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.<\/p>\n Lindmeier, C. WHO releases new International Classification of Diseases (ICD 11). World Health Organization. https:\/\/icd.who.int\/browse\/2024-01\/mms\/en#2070699808<\/a><\/p>\n Ogi\u0144ska-Bulik, N., Juczy\u0144ski, Z. (2012). Konsekwencje do\u015bwiadczanych negatywnych wydarze\u0144 \u017cyciowych – objawy stresu pourazowego i potraumatyczny wzrost. Psychiatria, 9<\/em>(1), 1-10.<\/p>\n Ogi\u0144ska-Bulik, N. (2020). Psychologiczne nast\u0119pstwa do\u015bwiadcze\u0144 traumatycznych. W: L. Cierpia\u0142kowska, H. S\u0119k (red.), Psychologia kliniczna <\/em>(s. 365-381). Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.<\/p>\n