RELACJE RÓWIEŚNICZE
są kolejnym elementem układanki niezwykle istotnym w rozwoju psychicznym człowieka.
Już 2-3 letnie dzieci wchodzą w relacje z innymi dziećmi podczas zabawy, najpierw naśladując siebie nawzajem, kolejno – działając wspólnie. Wyrażają przy tym emocje, uczą się reakcji swoich, obserwują reakcje innych dzieci.
W przedszkolu nawiązują pierwsze przyjaźnie, zauważają, w czym są podobni do innych, w czym się różnią. Bliżej im do dzieci, które mają podobne zainteresowania. Uczą się empatii, zaczynają rozumieć co może czuć inne dziecko, rozpoznają co rani, co cieszy.
Na początku szkoły podstawowej rówieśnicy stają się źródłem wsparcia. Przynależność do grupy, akceptacja w grupie ma ogromne znaczenie dla dobrostanu psychicznego. Dzięki przyjaźniom rówieśniczym, kontynuują naukę przyjmowania perspektywy drugiego człowieka, uczą się co to bliskość, lojalność.
Młodsze nastolatki spędzają z rówieśnikami więcej czasu niż z rodzicami. Buntują się przeciwko rodzicom, zasadom, kształtując w ten sposób swoją tożsamość. To ich rozwojowe zadanie.
Wychowanie młodego człowieka, na osobę niezależną, umiejącą wyrażać swoje zdanie, chroniącego siebie i swój dobrostan, dbającego o własne potrzeby, z zachowaniem uważności na potrzeby drugiego człowieka, to z kolei najważniejsze zadanie rodzicielskie. Okres nastoletni ma wszak prowadzić do uniezależnienia emocjonalnego od rodziców.
Normą jest, że znaczenie grupy rówieśniczej, w miarę rozwoju nastolatka, wzrasta. Funkcjonowanie w grupie rówieśniczej przygotowuje do życia w społeczeństwie a co najważniejsze zabezpiecza potrzeby przynależności, bliskości, bezpieczeństwa ale i wrażeń, poczucia własnej wartości. Uczy wypełniania i łączenia różnych ról społecznych.
Rodzina daje początek, podbudowę, wpaja zasady, wartości a grupa rówieśnicza jest kolejnym, jednocześnie równoległym, etapem rozwoju społecznego, prowadzącym do samodzielności.
Oczywiście i rodzina i grupa rówieśnicza może być zarówno czynnikiem ochronnym w rozwoju psychicznym, jak i czynnikiem ryzyka, ale o tym później …
c.d. nastąpi
Na podstawie:
Białecka-Pikul, M. (2020). Wczesne dzieciństwo. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN S. A.
Kielar-Turska, M. (2020). Średnie dzieciństwo – wiek przedszkolny. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN S. A.
Kołodziejczyk, A. (2020). Późne dzieciństwo – młodszy wiek szkolny. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN S. A.
Oleszkowicz, A., Senejko, A. (2020). Dorastanie. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN S. A.