Reakcja na stres u każdego z nas może wyglądać inaczej. W zależności od osobistych uwarunkowań, w różny sposób radzimy sobie z napięciem, ale też umiejętność powrotu do równowagi u każdego z nas jest inna.
Wiele zależy od zdolności naszego układu nerwowego do samoregulacji.
Nasze reakcje na obecne wydarzenia krytyczne mogą być powiązane automatycznie z zagrożeniami z przeszłości (Rappaport, 1991). Wczesne doświadczenia przemocowe, zaniedbanie naszych potrzeb w dzieciństwie, mogą doprowadzić do uwrażliwienia układu nerwowego i nieadekwatnej reakcji na aktualne zdarzenia (Gabbard, 2015).
Badania wykazują, że narażenie na przewlekły stres we wczesnym dzieciństwie, prowadzi do niezdolności regulacji emocji, a w związku z tym do nadmiernej wrażliwości na bodźce i niebezpieczeństwo rozwoju zaburzeń, związanych z oddziaływaniem stresu (Schore, 2009).
Ciało migdałowate w mózgu przechowuje nasze najwcześniejsze wspomnienia – w jakim celu? Po to, żeby pomóc w przyszłości w unikaniu niebezpieczeństwa (Sikorski, 2016).
Ale nadmierne pobudzenie ciała migdałowatego w dzieciństwie, poprzez ciągłe narażenie na trudne doświadczenia, powoduje trudności w regulacji emocji i pozostawanie w nieustannej czujności (Misiołek, 2016; Schore, 2009). Powtarzające się stymulowanie określonych części mózgu, powoduje, że do kolejnej reakcji wystarcza mniejsze pobudzenie (Arden, 2021).
Podwyższający się w trakcie długotrwałego stresu poziom noradrenaliny oraz kortyzolu powoduje nadmierne pobudzenie ciała migdałowatego oraz zakłóca działanie poznawczych części mózgu, wyłącza uwagę, myślenie, pobudza reakcje automatyczne (Arden, 2021). Uruchamiamy tryb – nie myślę, czuję.
Dlaczego piszę o tym akurat teraz? Ano dlatego, że to czy dojdzie do rozwoju zaburzenia, np. PTSD, o którym pisałam kilka dni temu, po części zależy od tego co się nam przydarzyło, od wrażliwości naszego układu nerwowego na bodźce.
Na podstawie:
Arden, J. B. (2021). Umysł-Mózg-Gen. W kierunku zintegrowanej psychoterapii. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gabbard, G. O. (2015). Psychiatria psychodynamiczna w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Misiołek, A. (2016). Teoria traumy w psychoterapii relacyjnej. W:J. Jośko-Ochojska (red.), Medyczne i społeczne aspekty traumy (s. 243-267). Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.
Rapoport, L. (1991). The State of Crisis: Some Theoretical Considerations. Ilness, Crisis & Loss, 1(3), 39-46. https://doi.org/10.2190/IL1.3.g
Sapolsky, R. M. (2012). Dlaczego zebry nie mają wrzodów? Psychofizjologia stresu. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.
Schore, A. N. (2009). Zaburzenie regulacji prawej półkuli mózgowej: podstawowy mechanizm traumatycznego przywiązania i psychopatogenezy stresowego zaburzenia pourazowego.
W: S. Murawiec, C. Żelichowski (red.), Od neurobiologii do psychoterapii (s. 71-121). Instytut Psychiatrii i Neurologii.